Zastanawiasz się, czy Pomorze Zachodnie to tylko piaszczyste plaże i nadmorskie kurorty? Odpowiedź brzmi: absolutnie nie. To region, w którym historia splata się z nowoczesnością, a dziedzictwo hanzeatyckich kupców i pruskiej arystokracji wciąż jest żywe w murach gotyckich katedr i pałaców. Jeśli szukasz odpowiedzi na pytanie, zachodniopomorskie co warto zobaczyć, przygotuj się na podróż, która odkryje przed Tobą fascynujące niemieckie perełki, tajemnicze podziemia i ukryte skarby, o których nie przeczytasz w każdym przewodniku.

Szczecin – miasto gryfa i hanzeatyckiej potęgi

Każda eksploracja regionu powinna rozpocząć się w jego stolicy. Szczecin, miasto o skomplikowanej, polsko-niemieckiej tożsamości, jest prawdziwym kompendium wiedzy o historii Pomorza. To nie tylko tętniący życiem port, ale przede wszystkim miejsce, gdzie na każdym kroku czuć ducha dawnej Hanzy i potęgi Księstwa Pomorskiego.

Wały chrobrego i tarasy hakena

To absolutny symbol Szczecina i jedno z najbardziej monumentalnych założeń urbanistycznych w tej części Europy. Zaprojektowane na początku XX wieku przez Wilhelma Meyera-Schwartaua na miejscu dawnych fortyfikacji, Tarasy Hakena (dzisiejsze Wały Chrobrego) miały być wizytówką dynamicznie rozwijającego się niemieckiego portu. Spacerując wzdłuż 500-metrowego tarasu widokowego, podziwiając Odrę i port, nietrudno poczuć imperialny rozmach tego projektu. Imponujące gmachy Muzeum Narodowego, Urzędu Wojewódzkiego i Akademii Morskiej tworzą spójną, majestatyczną całość, która do dziś zapiera dech w piersiach.

Zamek książąt pomorskich

Serce historycznego Szczecina i dawna siedziba rodu Gryfitów, władców Pomorza. Choć zamek został poważnie zniszczony podczas II wojny światowej, jego odbudowa przywróciła mu renesansowy charakter. Dziś to tętniące życiem centrum kultury z teatrami, salami koncertowymi i muzeami. Warto wejść na Wieżę Dzwonów, z której roztacza się niezapomniana panorama miasta. To właśnie tutaj, w murach zamku, najpełniej czuć wielowiekową historię Pomorza, od czasów pogańskich po rządy potężnej dynastii Gryfitów – mówi dr hab. Janusz Piotrowski, historyk z Uniwersytetu Szczecińskiego.

Filharmonia im. mieczysława karłowicza

Kontrapunkt dla historycznej zabudowy i ikona nowoczesnej architektury. „Lodowy pałac”, jak często nazywany jest budynek, zdobył w 2015 roku prestiżową nagrodę im. Miesa van der Rohe dla najlepszego budynku w Europie. Jego strzelista, biała bryła z podświetlaną fasadą stała się nowym symbolem miasta, pokazując, że Szczecin śmiało patrzy w przyszłość, nie zapominając o korzeniach. Nawet jeśli nie wybierasz się na koncert, warto zobaczyć ten architektoniczny majstersztyk z zewnątrz, szczególnie po zmroku.

Podziemne trasy szczecina

Dla poszukiwaczy nietypowych atrakcji, Szczecin kryje pod ziemią prawdziwy skarb. To największy w Polsce cywilny schron przeciwlotniczy z czasów II wojny światowej. Zwiedzanie tras „II Wojna Światowa” oraz „Zimna Wojna” to fascynująca podróż w czasie. Przemierzając betonowe korytarze, można poczuć atmosferę tamtych lat, zobaczyć oryginalne wyposażenie i poznać historie ludzi, którzy szukali tu schronienia. To unikalne doświadczenie, które pokazuje inne, mniej znane oblicze miasta.

W poszukiwaniu niemieckiego dziedzictwa – ceglany gotyk i pomorskie miasteczka

Decydując, zachodniopomorskie co warto zobaczyć, nie można pominąć mniejszych miast, które są kwintesencją historycznego krajobrazu regionu. To właśnie tutaj, w cieniu potężnych, ceglanych kościołów, przetrwał duch dawnego Pomorza, kształtowanego przez wieki przez niemieckich osadników, kupców i rzemieślników.

„Ceglany gotyk na Pomorzu to nie tylko styl architektoniczny. To świadectwo zamożności i ambicji miast hanzeatyckich, które rywalizowały ze sobą w budowie coraz wspanialszych świątyń i ratuszy. Podróżując po regionie, odbywamy lekcję historii zapisaną w czerwonej cegle.”

Stargard i kolegiata mariacka

Stargard to absolutna perełka na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego. Tutejsza Kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata jest jednym z najcenniejszych zabytków tego stylu w basenie Morza Bałtyckiego, a jej bogactwo detali architektonicznych przyprawia o zawrót głowy. To zabytek klasy „0”, aspirujący do wpisania na listę UNESCO. Oprócz kolegiaty, w Stargardzie warto zobaczyć doskonale zachowane fragmenty murów obronnych z basztami (m.in. Basztą Morze Czerwone), bramami i rondlem, co czyni go jednym z najlepiej ufortyfikowanych miast w Polsce.

Kamień pomorski – romańsko-gotycki klejnot

Niewielkie miasto o wielkiej historii, dawna siedziba biskupstwa pomorskiego. Jego sercem jest monumentalna Konkatedra św. Jana Chrzciciela, w której harmonijnie łączą się elementy romańskie i gotyckie. Wewnątrz kryją się barokowe organy, na których co roku odbywa się słynny Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej. Spacerując po Kamieniu, warto zwrócić uwagę na gotycki ratusz, Bramę Wolińską oraz malownicze położenie nad Zalewem Kamieńskim.

Trzebiatów – miasto czterech religii

Trzebiatów zachwyca niemal nienaruszonym, średniowiecznym układem urbanistycznym z rynkiem otoczonym kolorowymi kamieniczkami. Miasto słynie z unikalnego sgraffito na jednej z kamienic, przedstawiającego słonia – pamiątkę po przejściu przez miasto w 1639 roku egzotycznego zwierzęcia. Atrakcje Trzebiatowa to również:

• Kościół Mariacki: potężna, gotycka fara z 90-metrową wieżą.
• Most gotycki: jeden z niewielu zachowanych w Polsce.
• Kaplica Świętego Ducha: dziś pełniąca funkcję cerkwi prawosławnej.
• Pałac nad Młynówką: klasycystyczna budowla, w której niegdyś gościł car Piotr I.

Kołobrzeg – od solanki do twierdzy

Choć dziś Kołobrzeg kojarzy się głównie z uzdrowiskiem i plażą, jego historia jest nierozerwalnie związana z solą i militariami. W średniowieczu bogactwo miasta opierało się na warzeniu soli, a później stało się ono potężną pruską twierdzą. Ślady tej militarnej przeszłości widać do dziś w postaci Fortu Ujście z latarnią morską czy Reduty Solnej. Centralnym punktem miasta jest odbudowana po wojnie gotycka bazylika mariacka – pięcionawowa, potężna hala, której rozmiary świadczą o dawnej zamożności Kołobrzegu.

Świnoujście i wyspy – bałtycka brama do polski

Położone na zachodnim krańcu Polski Świnoujście to miasto jedyne w swoim rodzaju. Rozciąga się na 44 wyspach i wysepkach, z których trzy największe – Uznam, Wolin i Karsibór – są zamieszkane. To miejsce, gdzie Bałtyk spotyka się z Zalewem Szczecińskim, a historia pruskich fortyfikacji przeplata się z atmosferą nadmorskiego kurortu.

Kraina 44 wysp i transgraniczna promenada

Największą atrakcją jest samo położenie miasta. Większość zabudowy, w tym dzielnica uzdrowiskowa, znajduje się na wyspie Uznam, której większa, zachodnia część należy do Niemiec. To tutaj znajduje się najszersza plaża w Polsce, dochodząca do 200 metrów szerokości. Wyjątkowym doświadczeniem jest spacer lub przejażdżka rowerem transgraniczną promenadą, która płynnie łączy Świnoujście z niemieckimi kurortami Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin.

Stawa młyny i najwyższa latarnia morska

To dwa najbardziej rozpoznawalne symbole Świnoujścia. Stawa Młyny, biały znak nawigacyjny w kształcie wiatraka, znajduje się na końcu falochronu zachodniego i jest ulubionym celem spacerowiczów. Po drugiej stronie rzeki Świny wznosi się natomiast najwyższa latarnia morska nad Bałtykiem. Mierząca 68 metrów budowla z czerwonej cegły oferuje niezapomniany widok po pokonaniu ponad 300 schodów. Widok na port, morze i rozległe tereny Delty Świny jest wart każdego wysiłku.

Fort gerharda i podziemne miasto

Świnoujście to także raj dla miłośników historii militarnej. Twierdza Świnoujście była jednym z najważniejszych pruskich systemów fortyfikacji nadbrzeżnych. Do dziś można zwiedzać doskonale zachowany Fort Gerharda (Fort Wschodni), gdzie w rolę przewodników wcielają się pasjonaci w historycznych mundurach. Prawdziwą gratką jest jednak „Podziemne Miasto” na wyspie Wolin – kompleks schronów dowodzenia zbudowanych przez Niemców w latach 30. XX wieku, a następnie wykorzystywanych przez Wojsko Polskie. To kilometry podziemnych korytarzy, które można zwiedzać z przewodnikiem.

Ukryte skarby – poza utartym szlakiem

Prawdziwa przygoda zaczyna się tam, gdzie kończą się popularne trasy. Pomorze Zachodnie kryje mnóstwo miejsc, które nie są oczywistym wyborem, a oferują niezapomniane wrażenia. Jeśli naprawdę chcesz wiedzieć, zachodniopomorskie co warto zobaczyć, musisz zboczyć z głównej drogi.

„Turyści często ograniczają się do pasa nadmorskiego. Tymczasem największe skarby regionu leżą w głębi lądu. Pojezierza, prastare lasy, zapomniane pałace – to tam bije prawdziwe serce Pomorza. Warto dać się zaskoczyć.”

Woliński park narodowy i turkusowe jezioro

Choć Wolin jest dobrze znany, wiele osób ogranicza się do wizyty w Międzyzdrojach. Tymczasem Woliński Park Narodowy to oaza dzikiej przyrody. Jego największe atrakcje to:

1. Klify: najwyższe na polskim wybrzeżu, dochodzące do 93 m n.p.m. w rejonie Grodna. Spacer ścieżką na ich koronie dostarcza niesamowitych widoków.
2. Jezioro Turkusowe: położone w Wapnicy, swoją niezwykłą barwę zawdzięcza zalanej kopalni kredy. Szmaragdowa toń wody na tle białych, kredowych brzegów tworzy iście bajkowy krajobraz.
3. Zagroda Pokazowa Żubrów: świetne miejsce, by zobaczyć te majestatyczne zwierzęta w warunkach zbliżonych do naturalnych.

Pojezierze drawskie – kraina jezior i bunkrów

To „Mazury Zachodu” – region ponad 250 jezior, idealny dla miłośników sportów wodnych, wędkarstwa i spokoju. Sercem pojezierza jest jezioro Drawsko, drugie najgłębsze w Polsce. Warto odwiedzić urokliwe miasteczka takie jak Czaplinek czy Złocieniec. Ale Pojezierze Drawskie to także mroczna historia. Przebiegała tędy linia umocnień Wału Pomorskiego (Die Pommernstellung), zbudowana przez Niemców przed II wojną światową. Do dziś w lasach można natknąć się na potężne, żelbetowe bunkry i schrony, tworzące niesamowity klimat, szczególnie w okolicach Nadarzyc.

Ogrody hortulus w dobrorzycy

To magiczne miejsce, które przenosi odwiedzających do różnych zakątków świata. Kompleks Ogrodów Tematycznych Hortulus Spectabilis to ponad 30 różnych ogrodów: japoński, francuski, angielski, śródziemnomorski i wiele innych. Największą atrakcją jest największy na świecie labirynt grabowy, w którego sercu znajduje się 20-metrowa wieża widokowa. To idealne miejsce na całodniową wycieczkę dla całej rodziny.

Kulinarna podróż po pomorzu zachodnim

Odkrywanie regionu to także poznawanie jego smaków. Kuchnia zachodniopomorska to fascynująca mieszanka tradycji rybackich, wpływów niemieckich i smaków przywiezionych przez osadników po 1945 roku.

• Paprykarz szczeciński: choć dzisiejszy produkt ma niewiele wspólnego z oryginałem, warto poznać historię tego kultowego przysmaku z czasów PRL, inspirowanego afrykańskimi potrawami.
• Pasztecik szczeciński: drożdżowe ciasto smażone na głębokim oleju z różnymi nadzieniami (mięsnym, kapustą z grzybami). Podawany obowiązkowo z czerwonym barszczem. Od 2010 roku jest na Liście Produktów Tradycyjnych.
• Ryby: świeży śledź w śmietanie, smażony sandacz z jezior pojezierza czy wędzony węgorz to absolutne must-eat.
• Regionalne browary: region przeżywa renesans piwowarstwa rzemieślniczego. Warto spróbować piw z Browaru Stara Komenda w Szczecinie czy Browaru Colberg w Kołobrzegu.

Podsumowanie – region pełen kontrastów

Zatem, zachodniopomorskie co warto zobaczyć? To pytanie, na które nie ma jednej odpowiedzi. To region niezwykle zróżnicowany, który oferuje coś dla każdego. Od wielkomiejskiego gwaru Szczecina z jego hanzeatycką i modernistyczną architekturą, przez ceglane perły gotyku w Stargardzie i Kamieniu Pomorskim, po militarne tajemnice Świnoujścia i dziewiczą przyrodę pojezierzy. To ziemia naznaczona skomplikowaną historią, gdzie niemieckie dziedzictwo harmonijnie współistnieje z polską teraźniejszością, tworząc unikalną i fascynującą mozaikę. Wystarczy tylko odważyć się zejść z utartego szlaku, by odkryć jego prawdziwe, ukryte skarby.